सण माणुसकीचा
एका मोठ्या शहरातील गजबजलेल्या वस्तीत ‘माधव’ नावाचा एक मध्यमवर्गीय तरुण राहायचा. होळीचा सण दोन दिवसांवर आला होता. बाजारात रंगांची आणि मिठाईची रेलचेल होती, पण माधवला मात्र त्यात उत्साह वाटत नव्हता. सकाळच्या वर्तमानपत्रात त्याने वाचलेल्या स्त्री-अत्याचाराच्या बातम्या, वाढलेली महागाई आणि स्वतःची बेरोजगारी यामुळे तो खचला होता. त्याला वाटायचे, “अशा वातावरणात सण साजरा करून काय फायदा?”
होळीच्या दिवशी संध्याकाळी गल्लीतली मुले लाकडे गोळा करून ‘होळी रे होळी…’ ओरडत होती. तिथेच कोपऱ्यावर एक लहान मुलगी आपल्या लहान भावाला घेऊन बसली होती. त्यांचे कपडे फाटलेले होते आणि त्यांच्या डोळ्यांत सणाऐवजी केवळ ‘भूक’ दिसत होती. महागाईमुळे त्यांच्या मजुरी करणाऱ्या वडिलांना आज धान्यही घेता आले नव्हते.
माधवने हे पाहिले आणि त्याला तुमच्या त्या ओळी आठवल्या— “याची करा होळी, एखाद्या गरीब भुकेल्याला खाऊ घाला पुरण पोळी.”
त्याने मनात एक निश्चय केला. त्याने घरातून आईने केलेली गरमागरम पुरणपोळी आणि काही जेवण एका ताटात घेतले. तो त्या मुलांकडे गेला आणि मोठ्या मायेने त्यांना ते जेवण भरवू लागला. त्या लहान मुलाने जेव्हा पुरणपोळीचा पहिला घास घेतला, तेव्हा त्याच्या चेहऱ्यावर जे समाधान आले, ते पाहून माधवच्या मनातली सगळी मरगळ झटकन दूर झाली.
तेवढ्यात गल्लीतले काही तरुण तिथे आले. माधव त्यांना म्हणाला, “मित्रांनो, ही लाकडे जाळून प्रदूषण करण्यापेक्षा, आपल्यातल्या भ्रष्ट विचारांची आणि स्त्रियांकडे बघण्याच्या चुकीच्या नजरेची होळी करूया. आज खऱ्या अर्थाने कोणाची तरी भूक शमवूया.”
माधवच्या शब्दांनी जादू केली. त्या रात्री त्या वस्तीतली होळी वेगळी होती. कोणीही लाकडं जाळली नाहीत, उलट प्रत्येकाने आपल्या घरातली एक पुरणपोळी बाहेर काढून तिथल्या गरजू लोकांना वाटली. भ्रष्टाचाराचा अंधार आणि बेरोजगारीची चिंता बाजूला सारून, प्रत्येकाने माणुसकीचा रंग अंगाला लावला होता.
माधवला समजले की, समाजातील अनिष्ट प्रथांची ‘होळी’ करणे आणि दुसऱ्याच्या आयुष्यात ‘गोडवा’ निर्माण करणे, हाच खरा सण आहे.
द्वेष-विकृती अन् अन्यायाची, पेटवूया आज होळी,
उपाशी पोटी मायेची मग, वाढूया पुरणपोळी;
जाळू नका ही झाडे-झुडपे, जाळा मनातील काळोख,
माणुसकीच्या रंगानेच व्हावी, आज सणाची ओळख!
✍️र सि का
©️®️रसिका चवरे
