#माझ्यातलीमी
#लेखस्पर्धा
२१ जून …जागतिक योग दिन
महिलांसाठी योग-एक स्वसंवर्धनाची वाट
योग म्हणजे व्यायाम नव्हे… तो आपल्या अंतरात्म्याशी जोडणारा एक प्रवास आहे. योग म्हणजे फक्त काही आसनांचा सराव नाही… तो मन, शरीर आणि आत्म्याचं एक सुंदर संतुलन आहे. दरवर्षी २१ जूनला जागतिक योग दिन साजरा केला जातो. भारतीय संस्कृतीचं हे अमूल्य दान आज जगभर पोहोचलं आहे, हे पाहून मनाला समाधान वाटतं. पण एक दिवस साजरा करून, एक स्टेटस पोस्ट करून किंवा एखाद्या कार्यक्रमात भाग घेऊन योग पूर्ण होत नाही…योग म्हणजे आयुष्यभराचा प्रवास आहे. आपल्या दिनचर्येचा अविभाज्य भाग झाला, तरच तो खरा योग!
आजच्या दिवशी वाटलं, आपण सगळ्यांनी आपल्या योगाशी असलेल्या नात्याबद्दल मनमोकळं लिहायला हवं.योग म्हणजे स्वतःशी जोडणारा प्रवास. योग हा केवळ शरीराला लवचिक बनवणं, वजन घटवणं किंवा वेगवेगळ्या अक्रोडासारख्या आसनांमध्ये वाकणं एवढंच नाही.
मी योग सुरू केला तेव्हा तो केवळ एका फिटनेस क्लास’सारखाच वाटत होता. वजन कमी करणं, थकवा घालवणं , एवढ्यापुरतंच उद्दिष्ट होतं. पण हळूहळू लक्षात आलं, योग फक्त शरीराशीच नव्हे, तर मनाशीही जोडतो. रोजच्या धावपळीत, जबाबदाऱ्यांमध्ये आपण स्वतःला हरवून बसतो. स्वतःच्या गरजांना, भावना, विचारांना वेळ देणं तर सोडूनच देतो. योगाच्या त्या काही मिनिटांमध्ये स्वतःकडे परत बघता येतं न बोलता, न कुणाला काही सिद्ध करताना, फक्त स्वतःसाठी.योगामुळे मनाच्या गोंधळात शांततेची जागा मिळते. योग म्हणजे आपलं स्वतःशी एक प्रामाणिक नातं. तुमचं शरीर, मन आणि आत्मा यांच्यात असलेली नात्याची एक सुरेख वीण म्हणजे योग.
आजच्या धकाधकीच्या जगात आपण अनेक गोष्टींसाठी धावतो ,करिअर, कुटुंब, जबाबदाऱ्या, अपेक्षा… पण या सगळ्यात स्वतःला कधी वेळ देतो का?
महिलांसाठी योग हा एक आत्मसन्मानाचा आणि स्वसंवर्धनाचा मार्ग.आहे असा मला वाटत. महिलांच्या दैनंदिन आयुष्यात इतक्या भूमिका असतात कधी आई, बायको, सून, प्रोफेशनल जबाबदाऱ्या या सगळ्या भूमिका निभावताना स्वतःकडे बघायला वेळ कुठं असतो? मी पण घर , मुलं , कुटुंब यामध्ये स्वतःला वेळ द्यायचंच विसरून गेले होते. थकवा, चिडचिड, अनामिक चिंता सगळंच वाढलं होतं. पण हीच वेळ स्वतःसाठी काढणं महत्त्वाचं आहे आणि योग त्यासाठी खूप प्रभावी साधन आहे.शारीरिक आरोग्य सुधारतंच, पण मानसिक बळही वाढतं. थकवा, चिडचिड, तणाव, चिंता यावर योगाचा उत्तम परिणाम होतो.
योगाची ओळख झाली तेव्हा सुरुवातीला खूप साधं काही केलं . फक्त १०-१५ मिनिटं रोज शांत बसून श्वास घेणं आणि सोप्पी स्ट्रेचिंग हळूहळू समजायला लागलं की या काही मिनिटांमध्ये आपण स्वतःकडे, आपल्या आतल्या आवाजाकडे बघतोय.
अनेक महिला हार्मोनल इम्बैलेंस , पीसीओएस थायरॉइड,गुडघेदुखी सारख्या त्रासांनी ग्रस्त असतात .यावरही योग खूप मदत करतो.रोजच्या लहानसहान दुखण्यांपासून मोठ्या मानसिक तणावांपर्यंत योग ही एक नैसर्गिक आणि साइड इफेक्टशिवाय उपचारपद्धती आहे.
शारीरिक आणि मानसिक बदल योगा मुळे होतात. योगामुळं शरीरचं तणाव कमी होतोच, पण त्याहून महत्त्वाचं म्हणजे मनावरचा भार हलका होतो. रोजच्या लहानसहान तक्रारी डोकेदुखी, पाठदुखी, झोप न लागणं या कुठल्या औषधांनी नाही तर योगामुळे सुधारू शकतात हे स्वतः अनुभवून कळालं. शरीराच्या प्रत्येक टप्प्यासाठी योग अतिशय महत्वाचा आहे .त्याचा फायदा आपल्याला वेळोवेळी होताच असतो. विशेषतः महिलांच्या जीवनात वेळोवेळी बदल होत असतात मासिक पाळीपासून ते गरोदरपण, प्रसूती, रजोनिवृत्तीपर्यंत. मुलांचं संगोपन करताना, कामाच्या जबाबदाऱ्या सांभाळताना, कधी-कधी मनात असणारी असुरक्षितता, कमीपणा वाटणं किंवा ‘मी काहीतरी चुकवतेय’ अशी भावना निर्माण होते योग त्या सर्व भावनांना सामोरे जायची ताकद देतो.प्रत्येक टप्प्यावर योगाचं महत्व वेगळ्या प्रकारे जाणवतं. गर्भधारणेदरम्यान योग्य प्रकारचं prenatal yoga केल्याने प्रसूती सोपी होते आणि शरीर लवकर पूर्वस्थितीत येतं. रजोनिवृत्तीच्या काळातही योगामुळे हार्मोनल संतुलन राखता येतं आणि मानसिक स्थैर्य मिळतं.
योग केल्यामुळे शरीराच्या प्रत्येक पेशीत प्राणवायू पोहोचतो.रक्ताभिसरण सुधारतं.तणावाचा प्रभाव कमी होतो. मनासाठी योग अत्यंत महत्वाचा आहे.आंतरिक बळ मिळवण्याचा मार्ग तो एक सुखकर मार्ग आहे.
शरीराच्या बरोबरीने मनाची काळजी घेणं ही आजच्या काळाची गरज आहे.मनावर ताण आला, की शरीरही त्रास सहन करतं.योग, विशेषतः प्राणायाम आणि ध्यान, मन शांत करायला शिकवतं. रोजच्या ताणतणावातही एक वेगळी स्थिरता येते.
स्वतःकडे बघण्याची, स्वतःला स्वीकारण्याची ताकद मिळते. योग म्हणजे फक्त ‘परफेक्ट’ आसनं करणं नाही तर जिथं आहात, तिथून सुरुवात करणं आणि हळूहळू स्वतःला शोधणं.
संपूर्ण कुटुंबासाठी योगअत्यंत महत्वाचा आहे. मुलांना लहानपणापासून योगाची ओळख करून दिली, तर त्यांचं आरोग्य आणि एकाग्रता दोन्ही सुधारतात. मोबाईल, टीव्ही, गेम्सच्या दुनियेत हरवलेल्या मुलांना योगातून मनःशांती आणि चांगली शारीरिक ऊर्जा मिळते.
पती-पत्नी दोघांनी मिळून योग केल्यास नात्यात संवाद सुधारतो.एकमेकांशी सहिष्णुता, समजूत वाढते. योग म्हणजे केवळ स्वतःसाठी नाही तर घरातील सगळ्यांसाठी आनंदाचा, आरोग्याचा मार्ग
योग करण्यासाठी वय वेळ अस कोणताही बंधन नाही. खरंतर सुरुवात कुठूनही करता येते सुरुवातीला फक्त १० मिनिटं द्या स्वतःला.हळूहळू ही सवय वाढेल आणि मग शरीर आणि मन दोन्ही तिची गरज भासवतील.योग आपले आयुष्य बदलवते.मी स्वतः अनुभवलंय ,योग केल्यावर दिवसाची सुरुवातच वेगळी होते.मन शांत राहतं, ऊर्जा वाढते.रोजच्या तक्रारी कमी होतात.एक वेगळी सकारात्मक ऊर्जा मिळते.म्हणूनच आज या योग दिनाच्या निमित्ताने तुम्हाला इतकंच सांगावंसं वाटतंकी शरीरासाठी, मनासाठी आणि आत्म्यासाठी दररोज थोडा वेळ योगानिमित्ताने द्या.स्वतःला सशक्त, सकारात्मक बनवण्यासाठी तयार रहा.
